Lại lỗi “buông lỏng quản lý” Theo ít thanh tra việc quản lý sử dụng đất các nông - lâm trường trên phạm vi cả nước vừa được Bộ TN&MT công bố, sau khi thanh tra 37/50 tỉnh, TP trên cả nước, với 73/99 nông - lâm trường, Bộ đã phát hiện hàng loạt sai phạm liên tưởng tới việc chuyển đổi mục đích dùng đất trái luật pháp. Cụ thể, có 23/73 nông - lâm trường tự ý chuyển đổi 1.068ha đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp. Trong số 23 nông - lâm trường vi phạm này, có 4 đơn vị được UBND tỉnh cho phép, 19 đơn vị còn lại tự ý chuyển đổi trái phép. Nhiều nông - lâm trường cũng bị phát hiện đem thế chấp quyền dùng đất tại các ngân hàng hoặc tự ý góp vốn bằng giá trị quyền dùng đất trái pháp luật. 6 đơn vị đã đem thế chấp giá trị quyền sử dụng đất tại các nhà băng, với diện tích 51.768ha. Một khu đất nông - lâm trường tại huyện Sóc Sơn.Ảnh: Linh Anh Đoàn thanh tra cũng phát hiện 20/73 nông - lâm trường cho thuê lại quyền sử dụng đất trái luật pháp với tổng diện tích 16.848ha. 41 nông - lâm trường đang có tranh chấp với các hộ dân, các tổ chức, với tổng diện tích đất bị lấn chiếm lên tới 8.446 ha. Riêng trên địa bàn TP Hà Nội, có 57 nông - lâm trường, trang trại, với hơn 11.700ha đất, tụ tập cốt tử ở các huyện Ba Vì, Quốc Oai, Chương Mỹ, Sóc Sơn... Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra của Sở TN&MT Hà Nội, trong một thời kì dài, công tác quản lý, dùng đất tại các đơn vị này bị buông lỏng, dẫn đến tình trạng vi phạm luật pháp đất đai, xâm lấn, giao đất trái thẩm quyền, chuyển nhượng trái phép, dùng đất sai mục đích diễn ra phổ biến và chưa được khắc phục, xử lý. Trước những sai phạm nêu trên, UBND TP Hà Nội đã có chỉ thị yêu cầu chỉnh đốn quản lý, dùng đất tại các nông - lâm trường, trạm trại trên địa bàn. TP đề nghị các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xử lý, khắc phục những hạn chế, yếu kém, vi phạm tại các nông - lâm trường. Đồng thời, tiến hành lập quy hoạch dùng đất chi tiết và cấp sổ đỏ, đưa đất vào quản lý, dùng có hiệu quả. Các nhiệm vụ này phải hoàn thành chậm nhất trước 31/12/2013. Cần hợp nhất một cơ chế cho thuê đất Để quản lý đất nông - lâm trường hiệu quả, theo Bộ TN&MT, phải thống nhất một cơ chế cho thuê đất trả tiền hàng năm thay vì cơ chế giao đất có thu tiền sử dụng đất, bởi các đơn vị này sử dụng diện tích quy mô lớn, giá đất cho thuê sẽ xác định thích hợp với từng vùng và đặc thù dùng đất. Đối với đất quy hoạch dùng cho mục đích rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, vùng bảo vệ sinh thái, phải thống nhất chuyển giao cho ban quản lý rừng và chỉ thực hành cơ chế giao đất không thu tiền sử dụng đất. Đối với các nông - lâm trường vùng biên cương, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, phải có chính sách quản lý đặc thù riêng để đảm bảo thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, đảm bảo an ninh quốc phòng. Theo các chuyên gia, các công ty nông - lâm trường nên trả lại một phần đất cho dân, để họ có điều kiện phát triển sinh kế, cũng như chơi gây hoang toàng tài nguyên đất. Cần có một cuộc "cách mệnh" về đất rừng, hao hao như đất nông nghiệp thay vì giao cho hiệp tác xã, có thể giao cho người dân, hộ gia đình quản lý. Quốc gia nên giao trực tiếp đất sinh sản cho người dân, chứ không phải là hình thức "khoán" mà các nông - lâm trường quốc doanh vẫn thường thực hiện. Phần diện tích đất tranh chấp, xâm lấn nên trả lại cho chính quyền địa phương, để làm cơ sở giao cho các hộ dân bảo đảm đủ diện tích đất canh tác. GS.TSKH Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT cho rằng, một trong những giải pháp góp phần quản lý đất tại các nông - lâm trường chính là thu hồi một phần diện tích để giao lại cho cộng đồng, nhóm hộ trong từng trường hợp cụ thể. Tuy vây, quá trình giao đất cũng cần kết hợp mô hình cộng tác xã để bảo vệ nguồn đất không bị thất thoát.
|